Μαρία Καρχιλάκη: «Η δημοσιογραφία έχει πάντα ηθικό βάρος. Στον πόλεμο όμως το κουβαλάς κάθε λεπτό»
Κάθε φορά που η ανθρωπότητα τα κάνει μαντάρα, στηρίζεται σε λίγους εκλεκτούς ανθρώπους για να της πουν την αλήθεια. Η Μαρία Καρχιλάκη είναι μία από αυτούς.
Πολεμική ανταποκρίτρια για πάνω από τέσσερις δεκαετίες, σε κάθε σκοτεινή γωνιά του πλανήτη, δημοσιογράφος με ένστικτο στο διεθνές ρεπορτάζ, μοιράζεται με το Marie Claire τη ματιά της για όσα συμβαίνουν γύρω μας που δεν βγάζουν νόημα.
Ένταση στη Βηρυτό: Διακόπηκε η ζωντανή σύνδεση του OPEN μετά από επίθεση στο συνεργείο
Για εκείνη, «η μεγάλη αλλαγή είναι ότι ο πόλεμος μετακόμισε στο feed και στο σκρολάρισμα. Στο ίδιο λεπτό μπορεί να δεις ένα στιγμιότυπο καταστολής από το Ιράν και αμέσως μετά έναν σεφ να σου προτείνει Japanese cheesecake. Όλα μπαίνουν στην ίδια μαρμίτα και ισοπεδώνονται ως περιεχόμενο». Όπως τονίζει χαρακτηριστικά: «Παλιά υπήρχε πλαίσιο. Άνοιγες εφημερίδα, έβλεπες δελτίο, ήξερες ότι τώρα μπαίνεις σε ζώνη ειδήσεων. Σήμερα το πλαίσιο σπάει. Η πληροφορία έρχεται σε μικρά κομμάτια, με τεράστια ταχύτητα και συχνά εξατομικευμένα από αλγόριθμους που ανταμείβουν το σοκ και όχι την κατανόηση».
Ωστόσο, «αυτό δεν σημαίνει ότι φταίνε οι χρήστες. Είναι ο τρόπος που είναι δομημένο το περιβάλλον. Το κοινό έτσι είτε παρασύρεται από το πιο δυνατό στιγμιότυπο, είτε μουδιάζει και αποσύρεται. Ακόμη και όταν κινητοποιείται, συχνά είναι για λίγο».
Με αυτά τα δεδομένα, λοιπόν, πώς αποφασίζει ο υπεύθυνος για τη μετάδοση της είδησης σε ποιον βαθμό θα εκθέσει το κοινό στη βαρβαρότητα; Υπάρχουν πλάνα, φωτογραφίες, στιγμές που δεν χωράνε σε λέξεις. Έχει όμως νόημα για τον άνθρωπο που βρίσκεται στο σαλόνι του να δει την πλήρη έκταση του ερέβους;
«Το κριτήριο για μένα είναι ένα. Βοηθά το οπτικό υλικό τον κόσμο να καταλάβει τι συμβαίνει ή απλώς σοκάρει; Δεν μ’ ενδιαφέρει η ένταση της εικόνας, με ενδιαφέρει αν προσθέτει κατανόηση. Αν πρέπει να μιλήσω για ένα νεκρό ή να περιγράψω μια σκηνή ακραίας βίας, θα το κάνω με ακρίβεια και μέτρο. Το πλαίσιο θα δώσω, όχι την ωμότητα για την ωμότητα. Γι’ αυτό και λέω συνέχεια – και στον εαυτό μου και στους συνεργάτες μου – ότι η δημοσιογραφία έχει πάντα ηθικό βάρος. Στον πόλεμο όμως το κουβαλάς κάθε λεπτό», υπογραμμίζει.
Φυσικά, το ερώτημα που ακολουθεί είναι τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι μπροστά στην αδικία. Με την εμπειρία δεκαετιών στα μέτωπα της μεγαλύτερης ανθρώπινης απελπισίας, η Μαρία Καρχιλάκη θεωρεί ότι δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. «Έχω προβληματιστεί πολύ μ’ αυτό. Αλλά το να μη συνηθίζεις το ψέμα, να προσπαθείς να καταλάβεις τι συμβαίνει και να κρατάς την ανθρωπιά σου, δεν είναι αμελητέο. Είναι πράξη αντίστασης».
