Άντζελα Γκερέκου: Παίρνει ανοιχτά θέση υπέρ του Σμαραγδή - «Η τέχνη δεν οφείλει να είναι άχρωμη»
Με μια εκτενή δημόσια τοποθέτηση, η Άντζελα Γκερέκου παρεμβαίνει στη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από την ταινία «Καποδίστριας», απαντώντας στις κριτικές που διατυπώθηκαν το τελευταίο διάστημα.
Όπως εξηγεί, η βαθιά και πολυετής ενασχόλησή της με το έργο και τη μορφή του Ιωάννη Καποδίστρια αποτέλεσε το έναυσμα για να εκφράσει ανοιχτά τη θέση της.
Επίσημη πρεμιέρα της ταινίας του Γιάννη Σμαραγδή «Καποδίστριας» - Ποιοι βρέθηκαν εκεί
Ειδικότερα, η Άντζελα Γκερέκου σημειώνει χαρακτηριστικά πως:
«Τις τελευταίες ημέρες διαβάζω ορισμένες κριτικές που μου έδωσαν την αφορμή να τοποθετηθώ δεδομένου ότι από πολλά χρόνια μελετώ το έργο και την προσωπικότητα του Ιωάννη Καποδίστρια. Η προσέγγιση που αντιμετωπίζει την ταινία «Καποδίστριας», εκτός των άλλων, ως “εμμονική αγιογραφία” φαίνεται να παραβλέπει κάτι ουσιώδες: ότι ο κινηματογράφος δεν είναι ιστορικό σχολικό εγχειρίδιο, αλλά ερμηνευτική τέχνη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ταινία αποτελεί μια κινηματογραφική αφήγηση που φωτίζει όπως οφείλει τον άνθρωπο πίσω από την Ιστορία».
Στη συνέχεια, η Άντζελα Γκερέκου αναφέρεται ξεκάθαρα στη σκηνοθετική ματιά του Γιάννη Σμαραγδή και στον τρόπο με τον οποίο επέλεξε να προσεγγίσει τον ιστορικό αυτόν ηγέτη:
«Ο Γιάννης Σμαραγδής δεν επιχείρησε να κατασκευάσει έναν “ουδέτερο” Καποδίστρια. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, δεν υπάρχει. Κάθε ιστορική αφήγηση είναι επιλογή οπτικής. Επέλεξε συνειδητά να αναδείξει τον Καποδίστρια ως ένα ηθικό και πολιτικό πρόσωπο υψηλής ευθύνης, σε μια χώρα που διαχρονικά δυσκολεύεται να συμφιλιωθεί με την έννοια της συλλογικής πειθαρχίας, της θεσμικής συγκρότησης και της υπέρβασης των ιδιωτικών συμφερόντων. Αν αυτό εκλαμβάνεται ως “αγιογραφία”, τότε ίσως το ζήτημα δεν αφορά την ταινία, αλλά τη δική μας αμηχανία απέναντι σε υψηλά πρότυπα».
Η ίδια τοποθετεί την ταινία στο ευρύτερο κοινωνικό και αξιακό πλαίσιο της εποχής, αναγνωρίζοντας τις ενδεχόμενες αδυναμίες της, χωρίς όμως να ακυρώνεται ο πυρήνας της πρόθεσής της: «Σε μια εποχή κυνισμού, σχετικισμού και εύκολης αποδόμησης, η ανάδειξη ενός ακέραιου και ευφυούς πολιτικού με όραμα, αδιαπραγμάτευτα αξιακά όρια, ήθος, αίσθημα δικαίου, πίστη και μέγιστο προσωπικό κόστος ενοχλεί. Το να εντοπίσει κανείς ατέλειες σε μια ταινία είναι απολύτως θεμιτό και αναμενόμενα υποκειμενικό. Ορισμένες δραματουργικές επιλογές μπορεί να είναι πιο σχηματικές, κάποιοι χαρακτήρες να λειτουργούν περισσότερο συμβολικά παρά πολυεπίπεδα και ο τόνος να είναι σαφώς αξιακός. Όμως αυτό δεν ακυρώνει το εγχείρημα. Αντιθέτως, το καθιστά απολύτως σαφές: πρόκειται για μια ταινία θέσης. Και αυτή η θέση έχει σημασία».
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ταινία λειτουργεί ως υπενθύμιση των εσωτερικών συγκρούσεων που συνόδευσαν τη γέννηση του ελληνικού κράτους και θέτει ερωτήματα που παραμένουν επίκαιρα:
«Η ταινία υπενθυμίζει ότι το ελληνικό κράτος γεννήθηκε μέσα από συγκρούσεις όχι μόνο με ξένες δυνάμεις, αλλά και με εσωτερικές αντιστάσεις που έφτασαν στα ντροπιαστικά και ακραία όρια της δολοφονίας του Καποδίστρια, απέναντι στην προσπάθεια συγκρότησης ενός κοινού μέλλοντος για μια αυτόνομη, δυνατή και ελεύθερη χώρα. Θέτει, έστω και έμμεσα, ένα διαχρονικό ερώτημα: πώς αντιμετωπίζουμε όσους επιχειρούν να αλλάξουν τις παθογένειές μας; Το να απαιτούμε από μια τέτοια ταινία να είναι “ισορροπημένη” με όρους τεχνοκρατικής ιστοριογραφίας είναι άτοπο. Η τέχνη δεν οφείλει να είναι άχρωμη. Οφείλει να είναι ειλικρινής στο βλέμμα της και ικανή να προκαλεί διάλογο. Και αυτό η ταινία το καταφέρνει».
Σε πιο προσωπικό τόνο, η Άντζελα Γκερέκου εκφράζει την ελπίδα της ότι η ταινία θα λειτουργήσει ως αφορμή για βαθύτερη σκέψη και αυτοκριτική:
«Ίσως τελικά ο Καποδίστριας να λειτουργεί πράγματι ως καθρέφτης. Όχι επειδή η ταινία τον “αγιοποιεί”, αλλά επειδή μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα ουσιαστικό ερώτημα: θέλουμε ηγέτες που μας κολακεύουν ή ακέραιους ανθρώπους που μας ζητούν να ωριμάσουμε; Και κάτι ακόμη. Χαίρομαι πραγματικά, γιατί ελπίζω και πιστεύω ότι αυτή η ταινία, που επαναφέρει στη μνήμη μας όσα ξεχάστηκαν και συστήνει στους νεότερους μια αλήθεια που συχνά φοβόμαστε να αντικρίσουμε, θα αποτελέσει αφορμή για έναν ευρύ και ουσιαστικό διάλογο. Έναν διάλογο που μας φέρνει αντιμέτωπους με τη δική μας ευθύνη αυτή που οφείλουμε να αναλάβουμε».
Κλείνοντας, η ανάρτησή της εστιάζει στο ουσιαστικό μήνυμα που, κατά την ίδια, αφήνει η ταινία στο σήμερα:
«Γιατί τελικά, το ουσιαστικό ζητούμενο δεν είναι η αποτίμηση του παρελθόντος, αλλά τι μπορούμε να μάθουμε από αυτό το Τεράστιο ιστορικό “λάθος”. Έχουμε συνειδητοποιήσει ότι οι Έλληνες τον δολοφόνησαν; Βεβαίως με την προτροπή των ξένων “φίλων” μας. Μπορεί να αφυπνιστεί το συλλογικό μας ασυνείδητο έστω και τώρα; Φαίνεται πως ναι! Και αυτό είναι το μεγαλύτερο κέρδος από την ταινία. Είναι πολύ συγκινητικό ότι, παρά τις κακόβουλες ή επιφανειακές κριτικές, οι κινηματογραφικές αίθουσες γεμίζουν ασφυκτικά. Οι Έλληνες καταλαβαίνουν, συγκινούνται και συνδέονται με πρόσωπα σύμβολα όπως ο Καποδίστριας πρόσωπα που τους κάνουν να νιώθουν περήφανοι. Και, ίσως το σημαντικότερο, να ελπίζουν” καταλήγει η Άντζελα Γκερέκου στη μακροσκελή νέα της ανάρτηση στον προσωπικό της λογαριασμό στο Facebook.
