Η δεύτερη ιστορία του «Ριφιφί» που βασίζεται σε αληθινό δράμα - Η υπόθεση που σημάδεψε την Ελλάδα
Η νέα σειρά του Σωτήρη Τσαφούλια, «Ριφιφί», σε παραγωγή COSMOTE TV, δεν βασίζεται μόνο στο θρυλικό «ριφιφί του αιώνα» του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας, μια υπόθεση που παραμένει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη.
Πίσω από τη βασική πλοκή των έξι επεισοδίων, αποκαλύπτεται σταδιακά και μια δεύτερη, βαθιά τραυματική αληθινή ιστορία, η οποία συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Ριφιφί – Ευαγγελία Μουμούρη: Η αληθινή ιστορία πίσω από την «Όλγα»
Η ιστορία αυτή έρχεται στο φως στο 5ο επεισόδιο της σειράς και συνδέεται με την ηρωίδα Όλγα, την οποία υποδύεται η Ευαγγελία Μουμούρη. Μέχρι εκείνο το σημείο, το κοινό γνωρίζει την Όλγα ως τον «εγκέφαλο» της ληστείας. Ένα ατύχημα όμως κατά τη διάρκεια των εργασιών για το άνοιγμα του τούνελ πυροδοτεί εντάσεις και οδηγεί στην αποκάλυψη του προσωπικού της δράματος – του λόγου που την έσπρωξε να στραφεί εναντίον της τράπεζας και ολόκληρου του συστήματος.
Η Όλγα εξιστορεί πως η Τράπεζα Ανάπτυξης στάθηκε μοιραία για την ίδια της την οικογένεια. Όπως αποκαλύπτει, το 1979 ο τετράχρονος γιος της, Ιάσωνας, διαγνώστηκε με λευχαιμία. Σε ένα flashback, ο γιατρός ενημερώνει τους γονείς ότι πρόκειται για νευροβλάστωμα στο δεξί επινεφρίδιο, μια περίπτωση που δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί στην Ελλάδα εκείνη την εποχή, προτείνοντας ως λύση το Memorial στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κόστος της θεραπείας ανερχόταν στο αστρονομικό ποσό των 100.000.000 δραχμών.
Ο σύζυγος της Όλγας, Αποστόλης – τον οποίο ενσαρκώνει ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης – ανοίγει ερανικό λογαριασμό στην Τράπεζα Ανάπτυξης. Η είδηση της ασθένειας του μικρού Ιάσονα συγκινεί βαθιά τον κόσμο και μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκεντρώνεται ολόκληρο το απαιτούμενο ποσό. Παρ’ όλα αυτά, το παιδί δεν ταξιδεύει ποτέ στην Αμερική. Η τράπεζα δεσμεύει τα χρήματα, υποστηρίζοντας πως ο σκοπός του ερανικού λογαριασμού δεν είχε δηλωθεί. Το χειρουργείο δεν πραγματοποιείται και ο Ιάσωνας χάνει τη ζωή του.
Η τραγωδία δεν σταματά εκεί. Την ημέρα της κηδείας, ο Αποστόλης λαμβάνει συλλυπητήρια επιστολή από την ίδια την τράπεζα, η οποία τον ενημερώνει ότι μέρος των χρημάτων που είχαν συγκεντρωθεί για τη θεραπεία του παιδιού θα διατεθούν σε ίδρυμα για παιδιά με νεοπλασματικές παθήσεις. Το σοκ είναι τόσο ισχυρό, που ο Αποστόλης παθαίνει εγκεφαλικό, μένει σε κώμα για τρεις μήνες και τελικά πεθαίνει.
Η ιστορία της Όλγας στη σειρά «Ριφιφί» για κάποιους παραπέμπει στην πραγματική υπόθεση του μικρού Παναγιώτη Βασιλέλλη, που συγκλόνισε την Ελλάδα το 2001. Αν και η σειρά κινείται στο πλαίσιο της μυθοπλασίας, ο πόνος, η αδικία και οι λεπτομέρειες της ιστορίας παρουσιάζουν έντονους παραλληλισμούς με τα πραγματικά γεγονότα.
Το 1999, ο Παναγιώτης, μόλις 18 μηνών και με καταγωγή από τη Λέσβο, διαγνώστηκε με νευροβλάστωμα στο δεξί επινεφρίδιο, μια σοβαρή μορφή λευχαιμίας που τότε δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί στην Ελλάδα. Η μόνη ελπίδα ήταν και πάλι το νοσοκομείο Memorial στις ΗΠΑ, με το κόστος της θεραπείας να ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια δραχμές. Η ελληνική κοινωνία κινητοποιήθηκε άμεσα και χιλιάδες πολίτες συνεισέφεραν χρήματα μέσω ερανικού λογαριασμού.
Ωστόσο, η Εθνική Τράπεζα, επικαλούμενη τον νόμο 5101 του 1931, μπλόκαρε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων, υποστηρίζοντας ότι ο σκοπός του λογαριασμού δεν είχε δηλωθεί επισήμως. Αποδεσμεύτηκαν μόλις 12 εκατομμύρια δραχμές, ενώ ο χρόνος περνούσε αμείλικτα. Ο μικρός Παναγιώτης δεν κατάφερε να ταξιδέψει στις ΗΠΑ και στις 5 Μαρτίου 2001 έχασε τη ζωή του.
Λίγες ημέρες αργότερα, ήρθε η τραγική ειρωνεία: ανακοίνωση τριών γραμμών από το Υπουργείο Υγείας ανέφερε ότι, με απόφαση των υπουργών Οικονομικών και Υγείας – Πρόνοιας, το ποσό που είχε συγκεντρωθεί στην Εθνική Τράπεζα για τον Παναγιώτη Βασιλέλλη θα διατεθεί σε κοινωνικά ιδρύματα για το παιδί.
Η υπόθεση πήρε τον δρόμο της Δικαιοσύνης. Μετά τον θάνατο του παιδιού, η Εισαγγελία Μυτιλήνης άσκησε ποινικές διώξεις σε στελέχη της Εθνικής Τράπεζας, μεταξύ αυτών και τον τότε διοικητή της, για αδικήματα όπως παράβαση καθήκοντος και παράνομη διαχείριση του ερανικού λογαριασμού. Παράλληλα, η οικογένεια κατέθεσε αγωγές ζητώντας την αναγνώρισή της ως αποκλειστικού δικαιούχου των χρημάτων, καθώς και αποζημίωση για την ψυχική οδύνη.
Η πρώτη αγωγή κατατέθηκε στις 23 Μαρτίου 2001, με αίτημα την αποδέσμευση ολόκληρου του ποσού. Το Πρωτοδικείο Μυτιλήνης, τον Ιούνιο του 2006, έκρινε ότι ο έρανος ήταν νομικά μη επιτρεπτός λόγω έλλειψης κρατικής έγκρισης, επιδικάζοντας μόνο μέρος των χρημάτων. Το 2003 ακολούθησε νέα αγωγή για ψυχική οδύνη, με το Πρωτοδικείο Αθηνών να αναγνωρίζει αρχικά ευθύνη υπαλλήλων της τράπεζας, απόφαση που ανατράπηκε σε ανώτερο βαθμό.
Το 2009 η υπόθεση τέθηκε στο αρχείο, όταν το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου απέρριψε αίτημα αναίρεσης, κρίνοντας ότι δεν προκύπτουν ποινικές ευθύνες για τέσσερα διευθυντικά στελέχη της Εθνικής Τράπεζας και για τον τότε διευθυντή του Νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία», σχετικά με το αδίκημα της έκθεσης που οδήγησε στον θάνατο του παιδιού.
Οι γονείς του Παναγιώτη δεν εγκατέλειψαν τον αγώνα και προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το 2023 εκδόθηκε η απόφαση του ΕΔΔΑ, σύμφωνα με την οποία, παρά τη δραματική καθυστέρηση και τη γραφειοκρατία, δεν στοιχειοθετήθηκε νομικά παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή, καθώς ο θάνατος του παιδιού δεν αποδόθηκε αιτιωδώς στη μη έγκαιρη αποδέσμευση των χρημάτων.
Μια ιστορία βαθιάς αδικίας και ανθρώπινου πόνου, που μέσα από το «Ριφιφί» επιστρέφει ως υπενθύμιση ότι πίσω από τη μυθοπλασία, συχνά κρύβονται αληθινές πληγές που δεν έκλεισαν ποτέ.