Αλέξης Σταμάτης: Η τελευταία φωτό μέσα από το νοσοκομείο στα γενέθλιά του - Την επόμενη μέρα «έφυγε»
Στις 19 Ιουλίου, ανήμερα των 67ων γενεθλίων του, ο Αλέξης Σταμάτης μοιράστηκε μια φωτογραφία μέσα από το νοσοκομείο.
Ήταν μια εικόνα που, εκ των υστέρων, μοιάζει σχεδόν προφητική. Ένας άνθρωπος που είχε περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του αναζητώντας το φως μέσα από τις λέξεις, βρισκόταν για ακόμη μία φορά αντιμέτωπος με μια δύσκολη πραγματικότητα, χωρίς όμως να έχει εγκαταλείψει την επικοινωνία με τον κόσμο έξω από το δωμάτιο του νοσοκομείου.
Μπέτυ Αρβανίτη για τον γιο της, Αλέξη Σταμάτη: «Έχουμε μια σχέση συγκλονιστική»
Λίγες ώρες αργότερα, η είδηση του θανάτου του σκόρπισε θλίψη στον καλλιτεχνικό και πνευματικό κόσμο.
Ο συγγραφέας, ποιητής, θεατρικός δημιουργός και άνθρωπος των γραμμάτων έφυγε από τη ζωή στα 67 του χρόνια, αφήνοντας πίσω του μια σημαντική παρακαταθήκη στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία, αλλά και μια οικογένεια που για εκείνον υπήρξε, όπως είχε εξομολογηθεί μέσα από τη ζωή και το έργο του, το πιο φωτεινό καταφύγιο. Τη σύζυγό του, ηθοποιό Εύα Σιμάτου, τον επτάχρονο γιο του και τη μητέρα του, σπουδαία ηθοποιό Μπέτυ Αρβανίτη.
Ίσως η πιο συγκλονιστική αντίφαση στη διαδρομή του ήταν πως ένας άνθρωπος που είχε γνωρίσει από νωρίς την απουσία, την αστάθεια και τις εσωτερικές του μάχες κατάφερε τελικά να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια και να γνωρίσει, έστω αργά, εκείνη τη θαλπωρή που του είχε λείψει στα παιδικά του χρόνια.
Ο Αλέξης Σταμάτης είχε μιλήσει ανοιχτά για την παιδική του ηλικία. Οι γονείς του, η Μπέτυ Αρβανίτη και ο αρχιτέκτονας Κώστας Σταμάτης, χώρισαν όταν εκείνος ήταν μόλις τριών ετών. Η ζωή του μοιράστηκε ανάμεσα στους δύο γονείς του, μέσα σε ένα δύσκολο διαζύγιο, δικαστικές διαμάχες και συνεχείς αλλαγές.
«Είχα δύσκολη παιδική ηλικία. Μεγάλωσα μέχρι τα τρία μου με τη μητέρα μου, από τα τρία ως τα 13 έμεινα με τον πατέρα μου και μετά τα 13 ως τα 18 ξανά με τη μητέρα μου και μετά μόνος μου», είχε πει, περιγράφοντας μια διαδρομή που τον σημάδεψε βαθιά.
Μέσα σε αυτή την αστάθεια, τα βιβλία έγιναν το προσωπικό του καταφύγιο. «Η δική μου αγωγή αποφάσισα να γίνει μέσα από τα βιβλία», είχε εξομολογηθεί, αναγνωρίζοντας πως η λογοτεχνία υπήρξε για εκείνον ένας τρόπος να αναζητήσει απαντήσεις όταν οι μεγάλοι γύρω του δεν μπορούσαν να του τις δώσουν.
Οι γονείς του, άνθρωποι με αγάπη για την τέχνη και τον πολιτισμό, του είχαν προσφέρει το πολύτιμο προνόμιο των βιβλιοθηκών τους. Εκείνος, από μικρός, άρχισε να χτίζει τον δικό του κόσμο μέσα από τους ήρωες της λογοτεχνίας, τους ποιητές και τις ιστορίες. Έναν κόσμο στον οποίο μπορούσε να κατοικήσει όταν η πραγματικότητα γινόταν δύσκολη.
Η πορεία του, άλλωστε, δεν περιορίστηκε ποτέ σε έναν μόνο χώρο. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στην Αρχιτεκτονική και τον Κινηματογράφο στο Λονδίνο. Η λογοτεχνία, όμως, ήταν εκείνη που τελικά έγινε η μεγάλη του... πατρίδα.
Η πρώτη του εμφάνιση στα γράμματα ήρθε το 1992 με την ποιητική συλλογή «Κόσμος Γωνία». Από εκεί και πέρα ακολούθησε μια πολυδιάστατη δημιουργική πορεία. Μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιητικές συλλογές, παιδικά βιβλία, θεατρικά έργα, σενάρια και άρθρα αποτέλεσαν το μεγάλο μωσαϊκό της συγγραφικής του παρουσίας.
Έργα όπως «Ο έβδομος ελέφαντας» και το «Μπαρ Φλωμπέρ» έφεραν τη σφραγίδα ενός δημιουργού που δεν φοβήθηκε να κοιτάξει βαθιά μέσα στον άνθρωπο, στις αντιφάσεις του, στις αδυναμίες και στις αδιέξοδες διαδρομές του. Τα βιβλία του μεταφράστηκαν και κυκλοφόρησαν σε πολλές χώρες, επιβεβαιώνοντας πως η γραφή του μπορούσε να συνομιλεί πέρα από τα σύνορα της ελληνικής γλώσσας.
Όμως η ζωή του δεν ήταν μόνο δημιουργία και επιτυχίες. Υπήρξαν και περίοδοι σκοτεινές, τις οποίες ο ίδιος δεν έκρυψε. Μίλησε δημόσια για τις εξαρτήσεις του από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά, περιγράφοντας με σκληρή ειλικρίνεια τον αγώνα που χρειάστηκε να δώσει για να σταθεί ξανά στα πόδια του.
«Οι άνθρωποι που δεν το έχουν περάσει δεν μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνει η εξάρτηση από τις ουσίες. Και τι σημαίνει το κόψιμο. Είναι το πιο σκοτεινό σημείο που μπορείς να φτάσεις. Η νύχτα της ψυχής», είχε πει χαρακτηριστικά.
Για το αλκοόλ είχε μιλήσει ακόμη πιο συγκεκριμένα, αποκαλύπτοντας πως είχε φτάσει να καταναλώνει δύο και τρία μπουκάλια την ημέρα, μέχρι τη στιγμή που αποφάσισε να βάλει τέλος σε αυτή τη διαδρομή. Η 10η Απριλίου 1996 ήταν για εκείνον μια ημερομηνία-ορόσημο, η ημέρα που αποφάσισε να σταματήσει.
Η ζωή του, ωστόσο, είχε ακόμη μπροστά της μια μεγάλη ανατροπή. Την οικογένεια που ο ίδιος τόσο βαθιά είχε στερηθεί ως παιδί, την απέκτησε αργότερα. Και όταν έγινε πατέρας, η σχέση του με τη ζωή άλλαξε.
Ο γιος του ήταν το παιδί που περίμενε και διεκδίκησε. Ήθελε να του προσφέρει εκείνη την ασφάλεια που ο ίδιος δεν είχε γνωρίσει μεγαλώνοντας. Να τον προστατεύσει από τις αναταράξεις και να τον βοηθήσει να μεγαλώσει ελεύθερος, αυτόνομος και με αρχές.
Η οικογένειά του έγινε το ήσυχο λιμάνι του. Η σύζυγός του, Εύα Σιμάτου, ο γιος του και η καθημερινότητα που δημιούργησαν μαζί ήταν η άλλη πλευρά ενός ανθρώπου που είχε περάσει χρόνια παλεύοντας με τους δικούς του δαίμονες.
Κι ύστερα ήρθε η ασθένεια.
Μια σπάνια ασθένεια του αίματος τον έφερε αντιμέτωπο με μια ακόμη, ίσως την πιο δύσκολη, μάχη. Ακόμη και τότε, όμως, ο Αλέξης Σταμάτης δεν σταμάτησε να γράφει. Δεν σταμάτησε να επικοινωνεί. Δεν αποσύρθηκε από τη ζωή.
Μέχρι τις τελευταίες του ημέρες παρέμενε δημιουργικός, ανήσυχος και παρών. Το τελευταίο του μυθιστόρημα, «Το παιδί και ο άγγελος», κυκλοφόρησε το 2025, ενώ η ποιητική του διαδρομή ολοκληρώθηκε με την «Ασθένεια των απαλών πραγμάτων».
Και στις 19 Ιουλίου, την ημέρα των γενεθλίων του, από το νοσοκομείο, δημοσίευσε μια φωτογραφία. Γινόταν 67 ετών. Ίσως κανείς τότε να μην μπορούσε να φανταστεί ότι εκείνη η εικόνα θα έμενε ως μία από τις τελευταίες δημόσιες παρουσίες του.
Την επόμενη ημέρα, η είδηση του θανάτου του πάγωσε όσους τον γνώριζαν, τον αγαπούσαν ή τον διάβαζαν.
H φωτογραφία που ανέβασε μία μέρα πριν φύγει από τη ζωή. Ήταν η τελευταία του φωτογραφία.
Έφυγε ένας άνθρωπος που έζησε έντονα, που πάλεψε με τα σκοτάδια του, που γνώρισε την υπερβολή αλλά και τη λύτρωση, που αναζήτησε μέσα στις λέξεις τις απαντήσεις που δεν βρήκε πάντα στη ζωή. Ένας συγγραφέας που δεν φοβήθηκε να μιλήσει για τις πληγές του και ένας άνθρωπος που, παρά τις δυσκολίες, επέμενε να πιστεύει στο φως.
Η τελευταία του φωτογραφία από το νοσοκομείο, ανήμερα των γενεθλίων του, μένει πλέον σαν μια σιωπηλή εικόνα ενός ανθρώπου που μέχρι το τέλος συνέχιζε να υπάρχει, να γράφει, να επικοινωνεί.
Και ίσως, τελικά, αυτό να ήταν το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του Αλέξη Σταμάτη: ακόμη κι όταν η ζωή του έφερνε μπροστά του το πιο βαθύ σκοτάδι, εκείνος εξακολουθούσε να ψάχνει μια χαραμάδα φωτός. Αυτή τη φορά, όμως, δεν πρόλαβε να γράψει το επόμενο κεφάλαιο.
.jpg?t=J54GooTVhC1Dz2BZYQxqGA)
