Νίκος Πορτοκάλογλου: «Το σπίτι είχε ένα βάρος και μια αγωνία θανάτου» – Τα δύσκολα παιδικά χρόνια
Υπάρχει μια εικόνα από τις συναυλίες του Νίκου Πορτοκάλογλου που τον αγγίζει περισσότερο από κάθε άλλη: άνθρωποι της δικής του γενιάς να τραγουδούν δίπλα στα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Είναι η στιγμή που, όπως παραδέχεται, δυσκολεύεται να συγκρατήσει τη συγκίνησή του. Ίσως γιατί η μουσική, για εκείνον, δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια επαγγελματική διαδρομή. Ξεκίνησε ως προσωπική ανάγκη, ως τρόπος να αντέξει τις δυσκολίες και να δημιουργήσει έναν κόσμο διαφορετικό από εκείνον που βίωνε στο σπίτι του.
Άλκηστις Πρωτοψάλτη-Νίκος Πορτοκάλογλου μαζί το καλοκαίρι με συναυλίες

Τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από σοβαρές ασθένειες των γονιών του και τη διαρκή αγωνία για την υγεία τους. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, η κιθάρα και η σύνθεση έγιναν το προσωπικό του καταφύγιο. Η χαρά που του έδινε ακόμη και η δημιουργία ενός απλού τραγουδιού αποδείχθηκε καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία του.
Σε συνέντευξή του στο ΒΗΜΑgazino και τον Γιώργο Νάστο, ο τραγουδοποιός ανατρέχει σε εκείνα τα χρόνια, θυμάται τις αντιδράσεις που συνάντησαν οι Φατμέ όταν επιχείρησαν να ενώσουν διαφορετικά μουσικά είδη και εξηγεί γιατί δεν θέλησε ποτέ να περιοριστεί σε στεγανά. Μιλά, επίσης, για τη συνεργασία του με νεότερους δημιουργούς και ερμηνευτές, αλλά και για τη μοναδική ανταμοιβή που βρίσκει σήμερα στη συνύπαρξη διαφορετικών γενεών μέσα στο κοινό του.
- Πώς βλέπατε έκτοτε τους ανθρώπους που ήταν κολλημένοι σε κάποιο είδος;
Μου φαινόταν πάντα ακατανόητη μια τέτοια τάση. Άρχισα να σκέφτομαι ότι για αυτούς τους ανθρώπους η μουσική είχε περισσότερο αξία σαν ένα στοιχείο ταυτότητας που τους ξεχωρίζει από τους άλλους και τους κατατάσσει σε μια φυλή. Αυτό ήταν το κίνητρο, περισσότερο απ’ ό,τι η αγάπη για τη μουσική.
Και υπέφερα από αυτό, γιατί στη δεκαετία του ’80 ήταν πολύ σκληρά τα στρατόπεδα. Δηλαδή αυτός που άκουγε ροκ σιχαινόταν τα λαϊκά, ο άλλος σιχαινόταν τη μαύρη μουσική, υπήρχε η περίφημη κόντρα ροκάδων – καρεκλάδων και όλα αυτά, τα οποία μου φαίνονταν τελείως αχρείαστα. Και μου δημιούργησαν πολλές δυσκολίες, γιατί όταν ξεκινήσαμε με τους Φατμέ και κάναμε ένα δικό μας μείγμα ηλεκτρικής μουσικής, αλλά και με στοιχεία από το λαϊκό τραγούδι και από ό,τι άλλο αγαπούσαμε, αντιμετωπίσαμε μια τρομερή αμηχανία, έως και εχθρότητα.
- Έχετε και ένα ντουέτο στο άλμπουμ «Ανάμεσα». Υπάρχουν σε αυτό άνθρωποι κοντά στη δική σας γενιά, όπως είναι ο Γιάννης Κότσιρας, αλλά έχουμε και πολλές φωνές από τη νεότερη γενιά, όπως η Ιουλία Καραπατάκη, η Μυρτώ Βασιλείου, η Νεφέλη Φασούλη, η Μαρία Παπαγεωργίου. Σας αρέσει αυτό το κλίμα, με τις διαγενεακές συμπράξεις;
Νομίζω ότι η πορεία μου το δείχνει αυτό ξεκάθαρα. Από κάποια στιγμή και μετά, από τα 35 μου και μετά, άρχισα να ενσωματώνω στην ομάδα μου και νεότερους μουσικούς και νεότερους τραγουδιστές και τραγουδοποιούς, όπως τον Κώστα Λειβαδά, τον Στάθη Δρογώση, τον Μανώλη Φάμελλο. Και τραγουδίστριες, όπως την Ανδριάνα Μπάμπαλη, τη Βασιλική Καρακώστα, την Ανδριάνα Αχιτζάνοβα, τώρα τελευταία, τη Βίκυ Καρατζόγλου. Πάντα το απολάμβανα να έχω κοντά μου νέους, και δημιουργούς και μουσικούς και ερμηνευτές. Το έβλεπα ανέκαθεν σαν ένα πολύ ωραίο πάρε-δώσε.
Έχω περιέργεια, δηλαδή, πώς δουλεύει ένας νέος τραγουδοποιός; Πώς γράφει, πώς διηγείται την ιστορία του; Ή πώς τραγουδάει ένα νέο κορίτσι, από πού έρχεται αυτή η φωνή; Και πώς θα είναι να πει ένα δικό μου τραγούδι παλιό, που το έγραψα όταν ήμουν 25 χρόνων; Η μουσική για εμένα τότε, που άρχισα να παίζω κιθάρα και να γράφω τραγούδια, ήταν και μια ανάγκη μου να ξεφύγω από ένα δύσκολο οικογενειακό περιβάλλον και να δημιουργήσω μια δική μου γιορτή.
- Γιατί ήταν δύσκολο το οικογενειακό περιβάλλον;
Γιατί η μητέρα μου πέρασε μια πολύ σοβαρή ασθένεια όταν ήμουν 10 ετών. Αργότερα πέρασε κάτι επίσης πολύ σοβαρό ο πατέρας μου, όταν ήμουν 17. Δηλαδή τα παιδικά μου χρόνια και όλη μου η εφηβεία ήταν μέσα σε ένα περιβάλλον σκοτεινό. Αγαπούσα πολύ τους γονείς μου και ήταν υπέροχοι άνθρωποι, απλώς το σπίτι είχε ένα βάρος και μια αγωνία. Αγωνία θανάτου, δηλαδή. Γι’ αυτό πιστεύω ότι έπεσα και τόσο πολύ με τα μούτρα στη μουσική και στη δημιουργία. Το να γράψω κάτι μου έδινε τρομερή χαρά, και ας ήταν και μια βλακεία. Πολλά χρόνια αργότερα κατάλαβα ότι από εκεί ξεκινάει η ανάγκη μου να φτιάξω τη δική μου γιορτή.
Οι πιο ωραίες γιορτές, που τις βλέπω και τις ζηλεύω, όπως τα πανηγύρια τα παραδοσιακά, είναι οι γιορτές που περιλαμβάνουν όλες τις γενιές, από τα παιδάκια μέχρι τους παππούδες και τις γιαγιάδες, όλους. Οπότε κι εγώ πια βλέπω στις συναυλίες μου αυτό το φαινόμενο. Βλέπω ανθρώπους της γενιάς μου να έρχονται με τα παιδιά τους και με τα εγγόνια τους. Και μου έρχονται δάκρυα. Είναι ό,τι πιο συγκινητικό, η πιο ωραία ανταμοιβή που μπορεί να έχω για τη δουλειά μου.